Serivisi z'ihiganwa mu bucuruzi no kurengera umuguzi
RICA ikurikirana iyubahirizwa ry'uburenganzira bw’ibanze bw’umuguzi iharanira ko burindwa kandi bugatezwa imbere, ndetse ikanaharanira ko habaho ihiganwa mu bucuruzi kandi ryubahiriza amategeko hagati y’ibigo by’ubucuruzi. Iri shami rifasha andi mashami mu kwemeza ko ibicuruzwa na serivisi biri ku isoko byujuje ubuziranenge kandi bigurishwa ku giciro gikwiye kirimo ihiganwa. Iri shami kandi rikora igenzura rya buri mwaka, ubukangurambaga n’amahugurwa bigamije kongera iyubahirizwa ry’amategeko abigenga.
Ishami rikurikirana iyubahirizwa ry'Itegeko rigenga Ihiganwa mu bucuruzi no kurengera Umuguzi. Iri shami rikora ibi bikurikira:
Kwakira no gukemura ibibazo by’abaguzi n’abacuruzi
Kwakira no gusuzuma ubusabe bwo kwibumbira hamwe mu bucuruzi
Kwakira no gusuzuma ubusabe bwo gusonerwa no guhabwa uburenganzira
Gushyira mu bikorwa ingamba, politiki n’amabwiriza bigamije kurwanya imikorere mibi mu bucuruzi (nko gukoresha nabi ububasha ku isoko, ubwiganze no kwihuriza mu matsinda y’ubwumvikane mu guhindura isoko)
Gukora igenzura risanzwe ku isoko hagamijwe kureba iyubahirizwa ry'Itegeko rigenga Ihiganwa mu bucuruzi no kurengera Umuguzi
Gukora ubukangurambaga ku bijyanye na politiki y'ubucuruzi no kubahiriza amategeko
Gukora iperereza bibazo bijyanye no kutubahiriza Itegeko rigena Ihiganwa mu bucuruzi no kurengera Umuguzi.
Serivisi z'ubugenzuzi n'iyubahirizwa ry'amabwiriza y'ubuziranenge
RICA igenzura ibicuruzwa bikorerwa imbere mu Gihugu n'ibitumizwa mu mahanga biri mu nshingano zayo bigenewe gukoreshwa n’abaturage ko bikorwa hubahirijwe amategeko n'amabwiriza y'ubuziranenge. Ibi bikorwa binyuze mu kugenzura ibicuruzwa na serivisi hagamijwe kurinda no kurengera umuguzi, kurinda ubuzima bw’ibimera n’inyamaswa, kurengera ibidukikije, no genyura iyubahirizwa ry'ubuzuruzi bukozwe mu mucyo. Ubu bugenzuzi bukorwa na:
Serivisi z'Ubugenzuzi bw'imbuto no gutanga ibyemezo by'ubuziranenge ku bikomoka k'Ubuhinzi n'Ubworozi
RICA igenzura ubuziranenge bw’inyongeramusaruro z’ubuhinzi (imbuto, ifumbire n’imiti ikoreshwa mu buhinzi), ndetse ikanagezurwa iyubahirizwa ry'amabwiriza y'ubuziranenge bw'ibikomoka ku buhinzi n'ubworozi hagamijwe gufasha ibicuruzwa by’ubuhinzi kubona amasoko no gukumira ikwirakwira ry’udukoko n’indwara.
Iri shami rishinzwe kwemeza ubuziranenge bw’imbuto no guhuza ibikorwa by'ubuziranenge bw'ibikomoka ku buhinzi n'ubworozi. Ibi bikorwa binyuze mu igenzura rikorerwa ibikorwa bikurikira:
Iyinjizwa ry’ibimera n’ibikomoka ku bimera mu gihugu
Ibisabwa mu kwinjiza ibimera mu Rwanda
Gusaba impushya zo kwinjiza ibimera n’ibikomoka ku bimera
Urutonde rw’udukoko dufatwa nk’ahangayikishije
Amabwiriza yo kwinjiza imbuto n’ibikoresho byo gutera
Iyoherezwa ry’ibimera n’ibikomoka ku bimera mu mahanga
Kwiyandikisha no kohereza ibicuruzwa by’ubuhinzi mu mahanga
Kwandikisha imurima igenewe kohereza umusaruro mu mahanga
Gusaba icyemezo cy’ubuziranenge bw'ibihimera
Igenzura n’itangwa ry’impamyabuziranenge ku mbuto
Kwiyandikisha kw'abatubuzi b'imbuto
Kwandikisha imurima ituburirwamo imbuto
Kumenyekanisha imbuto
Ibikomoka ku nyamaswa
Kwiyandikisha kw’aho bikorerwa (gutanga impushya zo gukoresha amabagiro, busheri, ububiko bw’inyama, amakusanyirizo y'amata, n'ahacururizwa amata)
Kwinjiza mu gihugu ibikomoka ku matungo
Kohereza mu mahanga ibikomoka ku matungo
Impushya zo gutwara ibikomoka ku matungo (inyama, amafi n’amata)
Ibiryo by’amatungo
Kwinjiza mu gihugu ibiryo by’amatungo
Kwandikisha aho bigurishirizwa, bibikwa n’inganda zibikora
Ifumbire n'imiti ikoreshwa mu buhinzi n’aho icururizwa
Kwiyandikisha kw’abacuruzi b’ifumbire n'imiti ikoreshwa mu buhinzi
Kwandikisha ifumbire n’imiti ikoreshwa mu buhinzi
Kugenzura iyinjizwa ry’ifumbire n'imiti ikoreshwa mu buhinzi mu gihugu
Ibikoresho n’imashini z’ubuhinzi
Kwiyandikisha kw'abacuruza imashini zikoreshwa mu buhinzi
Kugenzura iyinjizwa mu gihugu ry’imashini n’ibikoresho by’ubuhinzi
Serivisi z'ubugenzuzi bw'ibicuruzwa byinjizwa mu gihugu
A. Inyandiko n’amakuru by’ingenzi bisabwa mu gusohora ibicuruzwa byinjijwe mu gihugu
Inyandiko y’imizigo (Bill of Lading cyangwa Airway Bill)
Urutonde rw’ibipaki (Packing list)
Fagitire y’ubucuruzi (Commercial Invoice)
Ifishi y’itangazo (Declaration form)
Icyemezo cy’isesengura ry’ibicuruzwa (Certificate of Analysis)
Ikirango cyamenyeshejwe ku bicuruzwa byo muri EAC (Notified Mark)
Amazina, aderesi na nimero za telefoni by’utumiza ibicuruzwa cyangwa umuhagarariye ubifite uburenganzira (Clearing Agent)
Aderesi y’aho ububiko bw’utumiza ibicuruzwa buherereye
Inyandiko y’ubwiyemezi isinywe n’utumiza ibicuruzwa cyangwa umuhagarariye, yizeza GSA ko ibicuruzwa byahawe uburenganzira bw’agateganyo bitazagurishwa cyangwa ngo bikwirakwizwe mbere y’uko RICA yemeza ko byujuje ibisabwa
B. Isuzuma ry’ingaruka (Risk Selectivity) muri RICA
Ibyago bikomeye – Umutuku
Ibyago biciriritse – Umuhondo
Nta byago – Icyatsi
Ubururu: bwashyizweho ku bicuruzwa byo mu karere bishobora gusuzumwa nyuma yo kuhagera
Ibicuruzwa bifite ibyago bikomeye
Ni ibicuruzwa bishobora kugira ingaruka zikomeye ku buzima bw’abantu, umutekano, ibidukikije, inyamaswa cyangwa ibimera.
Ibyiciro byabyo birimo:
Imiti y’ubuhinzi n’ibikoresho byabwo
Ibimera n’ibikomoka ku bimera
Amavuta yo kwisiga atari ay’ubuvuzi
Imbuto, amasohoro y’amatungo, amagi yatewe, ingemwe n’ibice by’ibimera
Ibiribwa bitaranyuzwa mu nganda
Ibiryo by’amatungo
Ibikoresho by’ubwubatsi n’amarangi
Ibikoresho by’amashanyarazi n’ibice by’ibikoresho by’ikoranabuhanga
Ibice by’imodoka, moto n’amagare
Imiti ikoreshwa muri rusange itari iy’umubiri w’umuntu
Imyenda, ibikomoka kuri rubber n’uruhu
Ibiti n’ibikomoka ku biti, ubukorikori
Impapuro n’ibikomoka ku mpapuro
Ibikinisho by’abana n’ibikoresho byo kwidagadura
Ibikoresho byo mu rugo
Imashini z’inganda
Ibikoresho byo gupfunyika
Igenzura ry’imizigo ku mipaka
Mu rwego rwo koroshya ubucuruzi, kurinda ibimera n’inyamaswa ndetse n’abaguzi, ishami risabwa kuba rifite inyandiko zose zisabwa na ISO/IEC 17020:2012
Imicungire y’ibicuruzwa bitujuje ibisabwa
Ibicuruzwa bitujuje ibisabwa:
Birangwa bikangwa
Bigasubizwa aho byaturutse
Bigatunganywa bushya niba bishoboka
Cyangwa bigatwikwa/ bikajugunywa hakurikijwe amategeko y’ibidukikije
Ibi bikorwa ku kiguzi cy’utumiza ibicuruzwa
Uko ibicuruzwa bifite ibyago bikomeye bisohorwa
Abatumiza bagomba kwiyandikisha muri RICA
Bagasabwa kumenya ibipimo by’u Rwanda
Batanga itangazo binyuze kuri ReSW
Ibicuruzwa bishobora kubikwa muri warehouse ya gasutamo cyangwa guhabwa uburenganzira bw’agateganyo
Bishyirwa mu bubiko bw’utumiza ariko ntibigurishwe mbere y’igenzura
Bigomba kuba bifite Certificate of Analysis cyangwa Notified Mark
Iyo bitabihari, hafatwa ibyitegererezo bigasuzumwa
Hatangwa amafaranga y’igenzura n’igerageza
Hakorwa igenzura n’isuzuma
Ibicuruzwa birekurwa iyo:
Raporo yemejwe
Bifite ikirango cya EAC cyemewe
Labels zujuje ibisabwa
Inyandiko zuzuye
Inyandiko z’ingenzi zateguwe
Amabwiriza y’igenzura ry’ibicuruzwa bisanzwe
Amabwiriza y’igenzura ry’imbuto n’ibimera
Amabwiriza y’igenzura ry’ibikomoka ku nyamaswa n’ibiryo byazo
Raporo z’igenzura
Ifishi zo gusubiza ibicuruzwa, kubisuzuma n’izindi
C. Ibisabwa ku marango
Ibicuruzwa bigomba kugaragaza:
Izina ry’igicuruzwa
Itariki byakorewe n’igihe bizarangirira
Uko bibikwa
Uko bikoreshwa
Ingano
Uwabikoze n’aho aherereye
Igihugu byaturutsemo
Nimero ya batch
Ibiranga ibikoresho (ku bitari ibiribwa n’imiti)
Ibindi:
Ibirango bigomba gusomeka neza kandi bitazima
Indimi z’amahanga zigomba guhindurwa mu Cyongereza cyangwa Igifaransa
Ibikoresho by’ikoranabuhanga bigomba kugira garanti y’umwaka umwe
Bigomba kugira amabwiriza y’umutekano
Ibikoresho bimwe bigomba kugaragaza ingano y’ingufu zikoresha
D. Ibisabwa mu gufata ibyitegererezo
Ibyitegererezo bigomba gufatwa hakurikijwe amabwiriza
Igicuruzwa kigomba kuba cyujuje ibisabwa mbere yo gufatwa
Ibyitegererezo bigomba kuba bihagije
Bigomba guhagararira neza umutwaro wose
Serivisi z'ubugenzuzi bw'inganda n'ibicuruzwa biri ku isoko
Iri shami rikora igenzura ry’ahacururizwa ibicuruzwa n’inganda hagamijwe kureba iyubahirizwa ry’ubuziranenge, amabwiriza n’ibipimo ngenderwaho ku bicuruzwa, serivisi na sisitemu. Serivisi z’ingenzi ritanga zirimo:
Gukora ibikorwa by’igenzura hagamijwe gukurikirana serivisi no gusuzuma ingaruka z’ibicuruzwa ku isoko;
Gukora iperereza ku birego byakiriwe bijyanye n’ibicuruzwa bitujuje ubuziranenge, ibihimbano n’ibyaha by’ubucuruzi budakurikije amategeko;
Gufata ibyitegererezo byo gusuzuma ubuziranenge no gutanga inama ku bacuruzi ku buryo bwo kubahiriza ibisabwa ku bicuruzwa biri ku isoko;
Gutegura ibikoresho by’ubukangurambaga bigenewe abaguzi ku bijyanye n’ubuziranenge bw’ibicuruzwa na serivisi, uburenganzira n’inshingano by’abaguzi.
Serivisi zo gutanga ibyangombwa by'ubucuruzi
Ishami rishinzwe Iyandikwa n’Itangwa ry’Impushya rifite inshingano zo kwemeza ko ibicuruzwa byose, ibinyabiziga bitwara ibicuruzwa (carriers) n’ahakorerwa ibikorwa (premises) biri mu nshingano za RICA byanditswe, kandi ko abakora ubucuruzi bose bagengwa na RICA bafite impushya zibemerera gukora. Kugira ngo ibi bigerweho, iri shami ritegura amabwiriza ya tekiniki, inyandiko ngenderwaho n’uburyo bwo kwiyandikisha no gutanga impushya.
Serivisi z’ingenzi zitangwa n’iri shami zirimo:
1. Serivisi zo kwiyandikisha kw’ibicuruzwa
Kwiyandikisha kw’imiti ikoreshwa mu buhinzi
Kwiyandikisha kw’ibiryo by’amatungo
Kwiyandikisha kw’ibikoresho by’ubwubatsi
Kwiyandikisha kw’ibikoresho by’amashanyarazi, iby’ikoranabuhanga n’iby’imashini
Kwiyandikisha kw’imiti n’ibikoresho by’isuku
Kwiyandikisha kw’ibindi bicuruzwa biri mu nshingano za RICA
2. Serivisi zo kwandika ahakorerwa ibikorwa by'ubucuruzi
Kwiyandikisha kw’ibigo byo gukusanya amata
Kwiyandikisha kw’ahakusanyirizwa amata
Kwiyandikisha kwa kioske z’amata
Kwiyandikisha kw’amabagiro
Kwiyandikisha kw’amabagiro yimukanwa
Kwiyandikisha kw’amaduka n’ububiko bw’imiti y’ubuhinzi
Kwiyandikisha kw’ahantu ho kwidagadurira
Kwiyandikisha kwa garage
Kwiyandikisha kw’amaduka y’inyama (butcheries)
Kwiyandikisha kw’izindi nyubako ziri mu nshingano za RICA
3. Serivisi zo kwiyandikisha kw’ibinyabiziga bitwara ibicuruzwa
Kwiyandikisha kw’ibinyabiziga bitwara amata
Kwiyandikisha kw’ibinyabiziga bitwara inyama
Kwiyandikisha kw’ibinyabiziga bitwara imiti y’ubuhinzi
Kwiyandikisha kw’ibindi binyabiziga bitwara ibicuruzwa bigenzurwa
4. Serivisi zo gutanga impushya ku bakora ubucuruzi
Gutanga impushya zo kwinjiza mu gihugu ibicuruzwa bigenzurwa
Gutanga impushya zo gukora (manufacturing) ibicuruzwa bigenzurwa
Gutanga impushya ku batumiza imiti y’ubuhinzi
Gutanga impushya zo gucuruza imiti y’ubuhinzi ku rwego rw’abacuruzi benshi (wholesale)
Gutanga impushya zo gucuruza imiti y’ubuhinzi ku rwego rw’abacuruzi bato (retail)
Gutanga impushya ku bakora imiti y’ubuhinzi
Gutanga impushya zo gukora ibikorwa by’amaduka y’inyama
Gutanga impushya ku bakora ibiryo by’amatungo n’abandi babikora mu ruhererekane rwabyo
Gutanga impushya ku bandi bakora ubucuruzi bari mu nshingano za RICA